BCMB

Visie op cliëntondersteuning

Cliëntondersteuning heeft twee unieke eigenschappen die een cliëntondersteuner een aparte positie geven: de onafhankelijkheid als onderdeel van de professionele autonomie en de focus op alle levensgebieden. Voor cliëntondersteuners is het daarom noodzakelijk dat zij hun werk onafhankelijk kunnen doen en levensbreed in kunnen vullen.

Dit houdt onder andere in dat cliëntondersteuners geen indicaties hoeven af te geven, hier geen bindend advies over hoeven te geven, geen zorgaanbieder zijn en bevoegd zijn namens hun cliënten bezwaar en beroep aan te tekenen tegen gemeenten of andere instanties. Ook houdt het in dat cliëntondersteuners de ruimte krijgen om de vraag van de burger of cliënt levensbreed te verhelderen en levensbreed ondersteuning te bieden.

Als dit is geborgd, dan heeft cliëntondersteuning een grote waarde. Burgers vinden sneller passende zorg en ondersteuning, escalaties worden voorkomen, mensen worden in hun kracht gezet, vertrouwen kan worden hersteld.

Unieke eigenschappen

  • Onafhankelijk: een cliëntondersteuner staat naast de cliënt en stelt de belangen van de cliënt (en zijn naasten) centraal, zonder belast te zijn met andere specifieke belangen. Een cliëntondersteuner werkt namelijk onafhankelijk van zorgaanbieders, indicatiestellers en financiers. Een cliëntondersteuner kent de rechten van de cliënt, informeert de cliënt en naasten hierover en komt naar derden op voor de rechten van de cliënt. 
  • Levensbreed: de cliëntondersteuner benadert de vraag van de cliënt breed. Dit betekent dat ook onderwerpen met betrekking tot opvoeding en ontwikkelen, werken en leren, financiën en regelgeving, wonen en vrije tijd aan bod komen. Vervolgens bepalen cliënt en ondersteuner samen op welke levensgebieden er behoefte is aan zorg en ondersteuning. Hierdoor krijgt de cliënt integrale en passende oplossingen.
  • Vertrouwensband: de onafhankelijke positie van de cliënt draagt bij aan het opbouwen van een goede vertrouwensrelatie met cliënt en naasten. Een cliëntondersteuner neemt tijd voor een cliënt en/of naaste(n) en luistert zonder oordeel naar hun verhaal. Hiermee bouwt de cliëntondersteuner een vertrouwensband op die waardevol is voor het ondersteuningsproces.
  • Signalering: een cliëntondersteuner signaleert welke knelpunten mensen ervaren in het meedoen in de samenleving en het verkrijgen van zorg en ondersteuning. Een cliëntondersteuner agendeert deze knelpunten bij de betreffende instantie of organisatie.

Daarnaast is cliëntondersteuning gratis voor de gebruiker, voor alle leeftijdsgroepen en voor cliënten én naasten.

Klik hier voor een beeldplaat met alle mogelijke werkzaamheden van een cliëntondersteuner overzichtelijk in beeld.

Afbakening taken

Er is een grote verscheidenheid aan vormen en definities van cliëntondersteuning. Dit hangt mede af van de regionale of lokale context. Dat hoeft geen probleem te zijn. Een duidelijke visie op cliëntondersteuning is wél noodzakelijk en de onafhankelijkheid en levensbrede invulling moeten geborgd zijn.

Een cliëntondersteuner kan preventief werken, als er zorg en/of ondersteuning nodig is en als mensen al zorg ontvangen.

Een cliëntondersteuner verheldert, ondersteunt, bemiddelt en verbindt.

Doelgroep

Mensen zijn zelf verantwoordelijk voor de wijze waarop zij hun leven inrichten en mee willen doen in de samenleving. Daarbij heeft elk mens, van jong tot oud, een wettelijk recht op cliëntondersteuning. Dit is vastgelegd in de Wmo en in de Wlz voor mensen met een Wlz-indicatie.

Er zijn specifieke groepen die vaker baat hebben bij een cliëntondersteuner. Dit zijn mensen met een lichamelijke, verstandelijke, psychische en/of sociale beperking en hun naasten. Leven met een beperking of een kind krijgen met een beperking brengt hen in een kwetsbare positie en stelt hen voor grote uitdagingen en indringende levensvragen. Juist dan is een onafhankelijk cliëntondersteuner die met je meedenkt, adviseert, bemiddelt en ondersteunt wenselijk en soms noodzakelijk. Cliëntondersteuners weten welke gevolgen een beperking heeft voor het dagelijks leven van mensen met een beperking en hun naasten.

Gespecialiseerde vormen van cliëntondersteuning

Momenteel laat VWS onderzoeken of sommige groepen baat hebben bij een gespecialiseerde cliëntondersteuner die langduriger en intensiever kan ondersteunen. Het gaat om:

  • mensen met een zeer ernstige verstandelijke en meervoudige beperking (ZEVMB);
  • mensen met grote problemen als gevolg van autisme;
  • mensen met grote problemen als gevolg van niet aangeboren hersenletsel;
  • mensen met grote problemen als gevolg van een verstandelijke beperking en ernstige gedragsproblematiek;
  • andere mensen waarvan de naasten grote problemen ervaren bij het vinden of regelen van de zorg. 

Kwaliteit

Cliëntondersteuners hebben een spilfunctie in de zorg en het sociale domein. Zij kennen de wet- en regelgeving, de sociale kaart en hebben kennis van en ervaring met leven met een beperking. Kwaliteit is hierbij van belang. Daarom heeft BCMB het Register van Cliëntondersteuners opgericht en ondergebracht bij het onafhankelijke Registerplein. Door hun registratie tonen cliëntondersteuners aan dat zij hun expertise up-to-date houden met scholing (minimaal 120 uur per 5 jaar) en intervisie (minimaal 40 uur per 5 jaar). BCMB adviseert inkopers van cliëntondersteuners deze registratie verplicht te stellen voor beroepsmatige cliëntondersteuners.